TASC3 ข่าวออนไลน์

อ่านข่าว อ่านบทความ อัปเดท 24ชม.

ทำความรู้จัก “ธนบัตรพอลิเมอร์” ดีอย่างไร ธปท. มีคำตอบ

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เผยแพร่บทความ เรื่อง ธนบัตรพอลิเมอร์ดีอย่างไร ทำไมหลายประเทศจึงนำมาใช้ เขียนโดย ดร. ไพโรจน์ บาลัน ฝ่ายกลยุทธ์และบริหารกิจการธนบัตร ธปท. โดยมีรายละเอียด ดังนี้

แม้ว่าสื่อชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-payment) จะเป็นที่นิยมใช้มากขึ้นเรื่อย ๆ แต่ความต้องการใช้ธนบัตรก็ยังมีอยู่ในระดับสูง ในหลายประเทศ อาทิ อังกฤษ มาเลเซีย สิงคโปร์ เม็กซิโก และแคนาดา พบว่าในช่วง 15 ปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ปริมาณธนบัตรหมุนเวียนมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ธนาคารกลาง (แบงก์ชาติ) ของประเทศดังกล่าว จึงมีการทบทวนนโยบาย รวมถึงพัฒนารูปแบบและคุณลักษณะของธนบัตร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพโดยรวมของการบริหารจัดการธนบัตรของประเทศ โดยเทรนด์ที่เห็นได้ชัดเจนคือการออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์ (พลาสติก) แทนธนบัตรกระดาษ โดยมุ่งเน้นในธนบัตรชนิดราคาต่ำ

ความเป็นมาของธนบัตรพอลิเมอร์

– ธนบัตรพอลิเมอร์ใช้วัสดุพลาสติกสังเคราะห์ประเภท biaxially oriented polypropylene (BOPP) โดยในกระบวนการผลิตวัสดุพอลิเมอร์จะใช้แรงดึงฟิล์มพลาสติกในสองทิศทาง ทำให้ได้วัสดุที่ทนทานและโปร่งแสง

– ประเทศออสเตรเลียเป็นประเทศแรกที่ผลิตและออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์อย่างต่อเนื่อง โดยออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์ 10 ดอลลาร์ เป็นชนิดราคาแรก เมื่อปี ค.ศ. 1988 โดยมีเป้าหมายเพื่อต่อต้านการปลอมแปลงธนบัตร เนื่องจากธนบัตรพอลิเมอร์สามารถรองรับลักษณะต่อต้านการปลอมแปลงได้หลากหลายมากกว่าธนบัตรกระดาษ

– ธนบัตรพอลิเมอร์ได้รับความนิยมมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนี้ ในช่วงทศวรรษ ค.ศ. 1990-1999 หลายประเทศได้ออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์ โดยส่วนใหญ่ออกใช้เป็นธนบัตรที่ระลึก หรือ ออกใช้เฉพาะในบางชนิดราคา อาทิ มาเลเซีย โรมาเนีย บรูไน ต่อมาในช่วงทศวรรษ ค.ศ. 2000-2009 หลายประเทศได้ออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์เป็นธนบัตรหมุนเวียน ยกตัวอย่างเช่น มาเลเซีย ฮ่องกง สิงคโปร์ อิสราเอล และเม็กซิโก ล่าสุดในช่วงปี ค.ศ. 2010 – ปัจจุบัน ธนบัตรพอลิเมอร์เป็นที่นิยมใช้อย่างแพร่หลายมากขึ้น เช่น ในประเทศ แคนาดา ชิลี ซาอุดิอาระเบีย สก็อตแลนด์ และอังกฤษ

ธนบัตรพอลิเมอร์ดีอย่างไร

สะอาด ธนบัตรพอลิเมอร์มีความทนทานต่อความชื้นและสิ่งสกปรกได้ดี จากกรณีศึกษาในประเทศต่าง ๆ พบว่าธนบัตรพอลิเมอร์มีอายุการใช้งานประมาณ 2.5 เท่าของธนบัตรกระดาษ โดยการออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์ช่วยยกระดับคุณภาพธนบัตรออกใช้หมุนเวียนให้ใหม่และสะอาดมากยิ่งขึ้น แม้ในประเทศที่มีสภาพภูมิอากาศร้อนชื้น เช่น มาเลเซีย และสิงคโปร์

ทนทาน เทคโนโลยีในการผลิตธนบัตรพอลิเมอร์ได้มีพัฒนาการไปอย่างมากในช่วง 10-20 ปี ที่ผ่านมา โดยในส่วนของวัสดุพอลิเมอร์ ได้มีการปรับปรุงให้ทนทานและพิมพ์ได้ดีขึ้น นอกจากนี้ เครื่องจักรและเทคโนโลยีในการพิมพ์และการเคลือบผิวธนบัตรหลังการพิมพ์ได้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยเรียนรู้จากประสบการณ์ในอดีต ตลอดจนคุณสมบัติของหมึกพิมพ์และสารเคลือบสำหรับการผลิตธนบัตรพอลิเมอร์ก็มีการปรับปรุงจนเป็นที่ยอมรับไปทั่วโลก

ปลอดภัย (จากการปลอมแปลง) ธนบัตรพอลิเมอร์สามารถออกแบบให้มีลักษณะต่อต้านการปลอมแปลงที่หลากหลายและปลอมแปลงยากกว่าธนบัตรกระดาษ โดยในระยะ 10-20 ที่ผ่านมา ได้มีการพัฒนาของเทคโนโลยีต่อต้านการปลอมแปลงไปเป็นอย่างมาก จากกรณีศึกษาในหลาย ๆ ประเทศ พบว่าการออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์มีผลทำให้สถิติการปลอมแปลงธนบัตรลดลงได้อย่างชัดเจน

เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงคาร์บอนฟุตปรินท์ (จากการผลิตธนบัตรทดแทน การขนส่งและกระจายธนบัตร และการทำลายธนบัตรที่เสื่อมสภาพและหมดอายุการใช้งาน เป็นต้น) ของธนบัตรพอลิเมอร์น้อยกว่ากระดาษ (อ้างอิง ตัวอย่างผลการศึกษาของประเทศแคนาดา และประเทศอังกฤษ) เนื่องจากธนบัตรพอลิเมอร์มีอายุการใช้งานที่ยาวกว่าธนบัตรกระดาษเป็นอย่างมาก

ธนบัตรพอลิเมอร์กับประสิทธิภาพโดยรวมของการบริหารจัดการธนบัตรของประเทศ

พันธกิจที่สำคัญของธนาคารกลาง หรือแบงก์ชาติ ในประเทศต่าง ๆ ครอบคลุมถึงการออกใช้และดูแลธนบัตรหมุนเวียนให้มีคุณภาพดี (รวมถึงมีความสะอาด โดยไม่เก่าจนเกินไป) มีลักษณะต่อต้านการปลอมแปลงที่มีประสิทธิผล ภายใต้ต้นทุนในภาพรวมที่มีประสิทธิภาพ

ธนบัตรพอลิเมอร์ได้รับความนิยมมากขึ้นในหลาย ๆ ประเทศ เนื่องจากมีอายุการใช้งานที่ยาวนานกว่าธนบัตรกระดาษ สามารถต้านทานความชื้นและสิ่งสกปรกได้ดี ตลอดจนรองรับลักษณะการปลอมแปลงที่หลากหลายและแตกต่างจากธนบัตรกระดาษ นอกจากนี้ กระบวนการผลิตวัสดุพอลิเมอร์ และการพิมพ์ธนบัตรพอลิเมอร์ มีประสิทธิภาพมากขึ้น ทำให้ต้นทุนในการผลิต หรือจัดซื้อ ธนบัตรพอลิเมอร์ มีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา

ดังนั้น จึงสรุปได้ว่าการออกใช้ธนบัตรพอลิเมอร์ โดยเฉพาะในชนิดราคาต่ำ จะทำให้ได้รับประโยชน์ของธนบัตรพอลิเมอร์อย่างเต็มที่ อันจะช่วยยกระดับประสิทธิภาพโดยรวมของการบริหารจัดการธนบัตรของประเทศ

 

บทความนี้เป็นข้อคิดเห็นส่วนบุคคล ซึ่งไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับข้อคิดเห็นของธนาคารแห่งประเทศไทย

อ่านข่าวต้นฉบับ: ทำความรู้จัก “ธนบัตรพอลิเมอร์” ดีอย่างไร ธปท. มีคำตอบ